Overheidsdiensten en Business Modelling

Tijdens meerdere gesprekken in overheidsorganisaties en partijen die afhankelijk zijn van overheidssubsidies ontwikkelt zich bijna standaard de volgende gesprekslijn:

“We hebben jarenlang een taakstelling gehad van de rijksoverheid waarvoor we subsidie kregen of een vergoeding per uitgevoerde transactie. We hebben onze organisatie er helemaal voor ingericht om zo effectief mogelijk subsidiegelden te vertalen naar maatschappelijke projecten. Veel tijd voor kwaliteit was er niet, we moesten onze numerieke doelstellingen halen.”

“Volgend jaar verdwijnt de taakstelling en zullen we nieuwe wegen moeten bewandelen om inkomsten te genereren. De huidige diensten die we aanbieden zijn niet kostendekkend en waarschijnlijk zal de markt ons niet meer betalen voor wat we nu aanbieden als dienst. Waarschijnlijk moeten we afscheid nemen van verschillende medewerkers en zullen we de opgebouwde expertise, netwerken en kennis gaan verliezen. Het is alsof we het kind met het badwater weggooien.”

“Hoe gaan we om met deze situatie? Welke diensten kunnen we nog blijven bieden? Welke vormen van financiering zijn mogelijk? Hoe behouden we de kennis en expertise en maken we daarvan aantrekkelijke diensten? Wie gaat ons betalen? Wat is ons bestaansrecht?”

De problemen/uitdagingen van vele publieke sectoren lijken sterk op elkaar. In de kunst, gezondheidszorg, ontwikkelingssamenwerking, welzijn, onderwijs is de overheid aan het bezuinigen en trekt zich terug. Subsidies zijn niet langer een evidente inkomstenstroom. Hoe nu verder? Dat betekent nieuwe business modellen opbouwen en diensten daarop aanpassen. Verandering van klantcontact, inspelen op andere behoeftes. Hoofdzaak en bijzaak wisselen dan soms van positie. Iets wat nu nog secundair is kan verworden tot de hoofdzaak voor organisaties, gesubsidieerde diensten worden een bijzaak.

Mijn idee is dat er op vele terreinen nieuwe communities/gemeenschappen kunnen ontstaan rondom kennis ontwikkeling en uitbating. Dit is een spannend terrein. Het poolen van kennis en expertise en die beschikbaar maken aan de samenleving/gebruikers/communities is de grote uitdaging. Hoe faciliteer je dat en waar liggen de grenzen?

In mijn visie ontstaan er nieuwe verbanden tussen organisaties en professionals waarin nieuwe diensten worden uitgedacht op basis van de expertise in het netwerk. Mensen en organisaties zijn zich aan het herpositioneren om een duurzame toekomst te ontwikkelen. In dit verband biedt het Business Model Canvas en de Blue Ocean Strategies vele kansen om mensen en organisatie bewust te laten worden van mogelijkheden, kansen en bedreigingen.
Sectoren die van nature niet ondernemend zijn geweest worden hiermee gestimuleerd om voorbij de horizon en het bekende terrein te kijken. Het is geen eenvoudig proces en vraagt veel tijd en energie van deelnemers.

Het Business Model Canvas vernieuwt juridische diensten

Den Haag positioneert zich internationaal als centrum voor veiligheid, rechtspraak en conflictbeslechting. De huisvesting van het Joegoslavië tribunaal, Interpol, Clingendael, Vredespaleis geven Den Haag een springplank voor het ontwikkelen van meer diensten en instituten op het gebied van internationale rechtspraak, wetgeving en veiligheidsvraagstukken. Om die positie te versterken heeft een divers gezelschap van juridische organisaties zich verenigd in “Innovating Justice”. Innovatie is ook in deze sector een voorwaarde om toonaangevend te zijn en te blijven. Tijdens een bijeenkomst van Innovating Justice heb ik met twee andere facilitators het Business Model Canvas toegelicht als startpunt voor nieuwe diensten binnen deze sector.

In een pressure-cooker omgeving werden de 50 deelnemers gestimuleerd om creatieve business modellen uit te werken voor 5 cases in de juridische sector. De uitkomsten zijn vooral platformen en apps om kennisontwikkeling in dit gebied te katalyseren en de toegang tot juridische diensten te verbeteren.

De sector wordt net als andere sectoren (kunst, gezondheidszorg) geconfronteerd met een terugtredende overheid die verwacht dat burgers en bedrijven zelf de kosten van rechtsgang dekken. Momenteel worden in Nederland 30% van rechtbankkosten gedekt door fees (griffierechten) van partijen die voor de rechtbank verschijnen. De andere 70%  komt uit de staatskas. Hoe kan een rechtbank daar op inspelen? Wat voor business model en diensten passen bij een rechtbank die zichzelf moet bedruipen? Zijn er andere vormen van juridische diensten mogelijk waardoor de kosten van de rechtsgang verlaagd worden?

In de literatuur over het Business Model Canvas wordt het Multi-Sided platform geschetst als een voorbeeld van vernieuwing: Je hebt twee groepen klanten/gebruikers nodig om een dienst te laten slagen. In de juridische sector biedt dit patroon veel bruikbare toepassingen om uit te werken. In deze praktijk staan minstens twee partijen tegenover elkaar in een geschil bij de rechtbank.

Voor de kennisontwikkeling lijkt het FREEMIUM model aanknopingspunten te geven. Basiskennis wordt tot op zekere hoogte gratis ter beschikking gesteld, voor maatwerk en begeleiding dien je te betalen.

De vijf case-owners gingen naar huis met veel nieuwe ideeën en inspiratie. Tegelijkertijd dienden zich al weer 2 andere cases aan voor uitwerking. Voor meer cases op dit gebied verwijs ik je graag naar de website van Innovating Justice waar ze steeds nieuwe cases van innovatieve business modellen publiceren.

Bouw nieuwe diensten en businesses als een architect

Recent heb ik een presentatie gegeven over het Business Model Canvas aan 50 juristen. Innovatie in de juridische sector was voor mij een nieuw gebied waarin ik nieuwsgierig was naar de ideeën en praktijken.

Om het Business Model Canvas te illustreren heb ik gebruik gemaakt van de praktijken van architecten. De ontwikkeling van het Guggenheim Museum in Bilbao illustreert de wijze waarop je met het Canvas aan het werk kunt. Het start met een schets van ideeën. Ideeën worden uitgewerkt in tekeningen en tekeningen vertalen zich tot bouwplannen.

Architect Frank Gehry begon zijn ideeën voor het Guggenheim museum in Bilbao met deze schets.

Iets dat uiteindelijk geleid heeft tot dit museum.

De treffende gelijkenis tussen eerste schets en uiteindelijk resultaat toont de meester architect Gehry. Maar het toont ook de kracht van visualiseren en schetsen. Iedere bedenker van nieuwe producten, diensten of business modellen zal de architect in zichzelf moeten wakker schudden om tot creatieve resultaten te komen.

Het ontwikkelen van een Business Model Canvas lijkt sterk op het werk van architecten. Visualiseren, schetsen, werken met bouwstenen, bouwen van prototypes; het zijn zaken die architecten van nature doen.

Wil je zelf aan de slag met het Business Model Canvas dan kun je in het proces van ontwikkeling en bouwen door architecten veel inspiratie vinden voor je eigen aanpak.

Bagagelabel als visitekaartje

Het Ontdekkingsbureau vraagt natuurlijk om passende visitekaartjes. Zie hier hoe een bagagelabel dienst doet als visitekaartje. Ben benieuwd wat je er van vindt.

NIEUW!! Kei – Ontdekkingsgids van Amersfoort

Ben je op zoek naar boeiende verhalen over de Koppelpoort? Wil je wel eens gegidst worden door de directeur van Museum Flehite, onze burgemeester Lucas Bolsius of kunstenaar Armando? Op het moment dat het jou uitkomt staan deze experts en een reeks van andere boeiende gidsen voor je klaar via een nieuwe mobiele applicatie: Kei.

Heb jij boeiende verhalen over de historische plekken van Amersfoort? Wil je mensen graag vertellen over de stad van keitrekkers? Ga jij de populairste gids van Amersfoort worden dit jaar? Je krijgt de kans om mensen te gidsen langs de historische plekken via de  nieuwe mobiele applicatie: Kei.

Op 23 en 24 juni wordt Kei gepresenteerd tijdens Salon aan de Eem! Je kans om gids te worden in Amersfoort en te participeren in de verdere ontwikkeling van de applicatie. Bezoek ons en meld je aan als Ontdekkingsgids van Amersfoort.

De applicatie is een initiatief van drie Amersfoortse creatieven: Het Ontdekkingsbureau, Mirjam Janssen Tekst & Onderzoek, Studio Klaarhelder. In een co-creatie met Archief Eemland, Museum Flehite, Amersfoort Creatieve Stad en Amersfoort Breed werken ze de ideeën uit om meer betrokkenheid te creëren met de historie van Amersfoort. We maken gebruik van de succesvolle site “Amersfoort op de kaart” van Archief Eemland en geven iedereen de kans om gids van Amersfoort te worden.

Jongeren ontdekken ondernemerschap

De verwachting is dat meer scholieren ondernemer worden (volgens publicatie van NRC Next 31-5-2011). Er staan al 510 ondernemers onder de 18 geregistreerd bij de Kamer van Koophandel. Duidelijk jongeren met een vooruitziende blik want vooruitlopend op het verdwijnen van de KvK’s hebben ze al een eigen Kamer van Koophandel opgezet: www.kvk18.nl

In het NRC Next artikel van Corinne van der Velden worden 10 invloedsfactoren genoemd voor jongeren onder de 18 om een eigen bedrijf beginnen:

1. Trend onder jongeren om het traditionele patroon ‘school – studie – werk’ te doorbreken.
2. Jongeren vinden het steeds belangrijker om zichzelf te onderscheiden
3. Internet business models maken ondernemerschap makkelijker toegankelijk
4. In het onderwijs is meer aandacht voor jongeren die initiatiefrijk, creatief en intelligent zijn.
5. De ondernemende jongeren kijken ver vooruit.
6. Jongens (75% van de jonge ondernemers) zijn ondernemender, vaak minder bedachtzaam en zich minder bewust van sociale consequenties.
7. Jongeren zijn kritischer en bijdehanter dan vroeger.
8. Er komt meer informatie op ze af en dat brengt ze ook op ideeën om bijvoorbeeld een eigen bedrijfje te starten.
9. De intelligente en speciale kinderen zoeken een uitdaging op een ander vlak (red.: dan school?).
10. Scheidslijn tussen werk en vrije tijd is tegenwoordig minder duidelijk waardoor een hobby kan overgaan in werk.

Kan ons onderwijs systeem hier op inspelen? Als we meer ondernemers willen kweken, zijn dit dan de factoren die we moeten beïnvloeden? Bijvoorbeeld: als we jongeren meer leren vooruit te kijken zullen we meer ondernemers kweken. Ik ben benieuwd of dit gedeeld wordt door anderen. Gaan we meer Ben Woldrings krijgen de komende jaren?

Follow @ajpleizier

 

Ballmer versus Starren – Bijzaak en Hoofdzaak

In 2000 was ik aanwezig in een bijeenkomst in de Rotterdamse Doelen waar Steve Ballmer te gast was als spreker. Als ‘figurant’ was Harry Starren ingevlogen uit de Baak om een inspirerende introductie te houden alvorens Steve Ballmer ten tonele verscheen.

Een zinnetje dat Harry Starren toen uitsprak in zijn speech fascineert me nog steeds iedere dag: “Soms is de hoofdzaak de bijzaak en soms is de bijzaak de hoofdzaak”. In mijn beleving sprak hij het in zijn speech vaak uit met verschillende voorbeelden wat natuurlijk bijdraagt aan het onthouden van de zin.

Soms is de hoofdzaak de bijzaak en soms is de bijzaak de hoofdzaak.

Starren was figurant in verhouding tot de hoofdact Steve Ballmer. Echter van Ballmer’s speech kan ik me niets meer herinneren. Achteraf gezien was de verschijning van Steve Ballmer dus voor mij de bijzaak en Harry Starren de hoofdzaak.

Iedere dag beleef ik situaties waarbij ik hoofdzaken van bijzaken onderscheid. Door Harry Starren heb ik daar nu een ander perspectief op gekregen. Ogenschijnlijk details, rumoer in de wandelgangen en terloopse opmerkingen van figuranten geven soms boeiende inzichten die verborgen blijft bij de grote verhalen, de gelikte presentaties en de uitspraken van hoofdrolspelers. In mijn coaching en advisering belicht ik daarom vaak de bijzaken om daarmee de hoofdzaken te beïnvloeden. Figuranten zijn hoofdrolspelers en hoofdrolspelers zijn figuranten.

Als toetje dan toch een filmpje waarin Ballmer echt de hoofdrolspeler is, maar dan wel voor een eigen publiek van Microsoft medewerkers.